Nhiều năm qua, các tập đoàn công nghệ lớn nhất tại Mỹ như Microsoft, Meta Platforms, Alphabet và Amazon luôn sở hữu tiềm lực tài chính vượt trội, cho phép họ vừa chi hàng tỷ USD xây dựng cơ sở hạ tầng, vừa mua lại cổ phiếu mà vẫn duy trì bảng cân đối kế toán (balance sheet) vững chắc bậc nhất thị trường. Tuy nhiên, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo đang trực tiếp thách thức mô hình hoạt động này.
Trong chương trình All-In Podcast, nhà đầu tư mạo hiểm tỷ phú Chamath Palihapitiya đã chỉ ra một rủi ro tiềm ẩn ít được chú ý: cuộc đua chi tiêu cho hạ tầng AI có thể buộc các công ty công nghệ phải tìm kiếm nguồn vốn bên ngoài, dẫn tới việc cạnh tranh trực tiếp với Bộ Tài chính Mỹ – một bên vay nợ khổng lồ khác trên thị trường vốn.
Gánh nặng hàng trăm tỷ USD nợ vay và áp lực dòng tiền
Ông Chamath Palihapitiya ước tính toàn bộ ngành công nghiệp AI hiện gánh khoản nợ khoảng 340 tỷ đến 400 tỷ USD từ các thị trường vốn (capital markets). Dù nhu cầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo vẫn duy trì ở mức cao, con số này phản ánh một sự chuyển dịch lớn: trọng tâm của cuộc đua AI không còn đơn thuần là đột phá thuật toán, mà là khả năng thu xếp tài chính.
Theo dữ liệu từ Reuters, nhóm 5 tập đoàn công nghệ gồm Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta và Oracle đã tạo ra 542,9 tỷ USD dòng tiền hoạt động (operating cash flow) trong 9 tháng đầu năm. Dù vậy, tổng chi tiêu vốn (capital expenditures – Capex) của nhóm này đã tăng gấp đôi lên mức 556,9 tỷ USD, lần đầu tiên vượt qua toàn bộ lượng tiền mặt tạo ra kể từ năm 2011.
Hệ quả tài chính diễn ra rõ nét khi dòng tiền tự do (free cash flow) của 5 doanh nghiệp này chuyển từ trạng thái thặng dư 143,5 tỷ USD của kỳ trước sang thâm hụt 14 tỷ USD. Điều đó có nghĩa là các nhà đầu tư hiện phải đánh đổi dòng tiền thực tế ngắn hạn để kỳ vọng vào mức sinh lời tiềm năng của AI trong tương lai.
Cổ đông chịu thiệt hại khi hoạt động mua lại cổ phiếu giảm sút
Sự thắt chặt ngân sách bắt đầu tác động trực tiếp đến quyền lợi cổ đông. Tổng giá trị các chương trình mua lại cổ phiếu (stock buybacks) của nhóm Big Tech đã giảm tới 83%, chỉ còn 13,6 tỷ USD. Trong đó, Microsoft chiếm phần lớn các giao dịch còn lại, trong khi Alphabet và Meta gần như tạm dừng hoạt động này.
Việc cắt giảm mua lại cổ phiếu đã làm suy yếu một động lực quan trọng giúp tăng chỉ số thu nhập trên mỗi cổ phần (earnings per share – EPS). “Toàn bộ nền kinh tế Mỹ đang bị đòn bẩy hóa vào tổ hợp AI”, ông Palihapitiya nhận định.
Trường hợp điển hình từ Meta và sự thận trọng của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm
Áp lực chi tiêu lớn thể hiện rõ nhất qua trường hợp của Meta Platforms. Cơ quan xếp hạng tín nhiệm S&P Global Ratings đã điều chỉnh triển vọng tín dụng của Meta xuống mức tiêu cực, viện dẫn lý do chi tiêu vốn tăng quá nhanh cùng sự thiếu chắc chắn về dòng tiền hoạt động tự do trong tương lai.
Meta dự kiến chi tiêu vốn trong năm nay sẽ dao động từ 135 tỷ đến 145 tỷ USD. S&P dự báo công ty có thể ghi nhận mức thâm hụt dòng tiền hoạt động tự do 39 tỷ USD vào năm tiếp theo và 71 tỷ USD sau đó, buộc doanh nghiệp phải phát hành thêm trái phiếu hoặc vay nợ để trang trải kế hoạch mở rộng. Phía Meta phản đối đánh giá này và khẳng định các cơ hội thương mại từ AI sẽ sớm mang lại kết quả.
Vấn đề đối với nhóm công nghệ lớn lúc này không phải là họ có đủ khả năng chi trả cho giai đoạn xây dựng ban đầu hay không, mà là các khoản đầu tư quy mô lớn này sẽ mất bao lâu để tạo ra doanh thu đủ bù đắp chi phí vốn.
Nguồn: Yahoo Finance Singapore
Liên hệ qua Zalo
