Những cáo buộc xoay quanh đời tư và nghi vấn gián điệp nhắm vào Giám đốc điều hành (CEO) Jensen Huang của Nvidia đang đặt ra một câu hỏi đáng lo ngại cho Phố Wall: Liệu biến cố tại hãng sản xuất chip này có thể lan rộng qua mạng lưới tài chính chặt chẽ mà doanh nghiệp đã xây dựng để nâng đỡ làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) hay không?
Do đã cam kết hàng trăm tỷ USD tài trợ cho các đối tác nhằm thúc đẩy toàn ngành, Nvidia được giới tài chính ví như “ngân hàng trung ương của AI”. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cùng nhiều định chế tài chính lớn đang giám sát sát sao tiến trình mở rộng hạ tầng AI để đề phòng kịch bản một sự cố bất ngờ có thể gây bất ổn cho hệ thống tài chính toàn cầu. Ngay từ tháng 7, các quan chức Fed đã thảo luận về nguy cơ xảy ra một đợt định giá lại tài sản trên diện rộng (broad-based repricing of assets) nếu lĩnh vực AI gặp trục trặc.
Khác biệt với cuộc khủng hoảng ngân hàng 2007-2008
Theo giới phân tích cùng các quan chức tài chính đương nhiệm và tiền nhiệm, kịch bản lặp lại cuộc khủng hoảng tài chính năm 2007-2008 khó có thể xảy ra. Bà Sheila Bair, cựu lãnh đạo Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang Mỹ (FDIC), nhận định Nvidia hoàn toàn không thuộc diện “quá lớn để sụp đổ” (too big to fail) theo nghĩa của một ngân hàng thương mại. Khác với một nhà băng gặp rắc rối, Nvidia không dễ tổn thương trước tình trạng rút vốn hàng loạt do mất niềm tin đột ngột, vẫn sở hữu sản phẩm được thị trường săn đón ngay cả khi xảy ra biến cố và nắm giữ lượng vốn chủ sở hữu khổng lồ làm bệ đỡ.
Tuy nhiên, bà Bair nhấn mạnh các cơ quan quản lý vẫn phải theo dõi chặt chẽ mức độ phơi nhiễm của hệ thống ngân hàng và thị trường tài chính đối với Nvidia cũng như các tập đoàn tương tự. “Sự sụp đổ của Nvidia sẽ là một sự kiện gây chấn động lớn”, bà cảnh báo.
Giới đầu tư vẫn đặt kỳ vọng cao vào báo cáo kết quả kinh doanh công bố vào thứ Ba của Nvidia, khi dữ liệu từ LSEG dự báo doanh thu của hãng sẽ tăng hơn gấp đôi trong năm tài chính hiện tại và tiếp tục tăng gần gấp đôi trong hai năm kế tiếp. Dù vậy, việc ông Jensen Huang đang bị Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), Quốc hội Mỹ và hội đồng quản trị Nvidia xem xét liên quan đến mối quan hệ với một phụ nữ bị tờ The New York Times đưa tin là nghi phạm làm gián điệp cho Trung Quốc đã khiến giới phân tích tính đến nhiều kịch bản bất ngờ, bao gồm khả năng thay thế người đồng sáng lập hãng từ năm 1993 này.
Tờ The New York Times hôm thứ Tư còn cho biết ông Huang có quan hệ ngoài luồng với một lãnh đạo cấp cao trong công ty, trong khi tờ The Wall Street Journal đưa tin hội đồng quản trị Nvidia đang chuẩn bị phương án phế truất ông. Phía Nvidia chưa đưa ra phản hồi về thông tin này, song hội đồng quản trị trước đó đã bày tỏ sự tín nhiệm đối với CEO của mình.
Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu Nvidia đã giảm 27% tính từ mức đỉnh ngày 6/10 đến hết phiên giao dịch thứ Tư, trong bối cảnh giới đầu tư đánh giá lại xu hướng giao dịch AI sau chiến thắng bất ngờ của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11. Mã cổ phiếu này tiếp tục mất thêm 8% trong phiên giao dịch ngoài giờ ngày thứ Tư. Dẫu vậy, những chuyên gia theo dõi sát dòng vốn trong ngành AI nhận định ngay cả khi cổ phiếu Nvidia lao dốc mạnh hơn nữa, điều đó nhiều khả năng vẫn chưa kích hoạt rủi ro mang tính hệ thống.
Nỗi lo tài trợ tuần hoàn và đòn bẩy nợ
Dù chưa đến mức đe dọa sụp đổ hệ thống ngân hàng, những rủi ro từ cấu trúc tài chính AI vẫn khiến nhiều quan chức tài chính lo ngại về kịch bản các động lực tăng trưởng đảo chiều đồng loạt. Chẳng hạn, nếu giá trị của các bộ xử lý đồ họa (GPU) do Nvidia sản xuất sụt giảm, nhà đầu tư sẽ đặt câu hỏi liệu các doanh nghiệp vay nợ để mua chip có đủ khả năng thanh toán hay không.
Khi đó, các khoản hỗ trợ tài chính mà những tập đoàn công nghệ lớn dành cho đối tác có thể lập tức trở thành gánh nặng kìm hãm tăng trưởng. Doanh nghiệp công nghệ sẽ đối mặt đồng thời với khủng hoảng tín dụng và đà sụt giảm giá trị cổ phiếu, khiến hệ lụy không còn gói gọn trong danh mục đầu tư công nghệ mà lan rộng ra toàn nền kinh tế.
“Tôi cho rằng đó là mối lo ngại có thật, bởi cả nền kinh tế thực lẫn thị trường tài chính đang đứng trên cùng một trụ cột, đồng nghĩa một nhịp sụt giảm có thể tạo ra hiệu ứng cộng hưởng tiêu cực giữa hai bên”, ông Jason Wu, Trợ lý Giám đốc phụ trách đơn vị Phân tích Thị trường Toàn cầu tại Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhận định.
Ông Wu là tác giả chính của một chương trong báo cáo Ổn định Tài chính Toàn cầu công bố hồi tháng 10 của IMF, cảnh báo việc gia tăng đòn bẩy tài chính (leverage) trong nhóm doanh nghiệp và nhà đầu tư AI có thể châm ngòi cho các biến động diện rộng. Chỉ trong vòng hai năm, nhóm nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn (hyperscalers) đã nâng tỷ trọng phát hành trái phiếu từ mức 1% lên 10% trong thị trường nợ xếp hạng đầu tư trị giá 15.000 tỷ USD. Bên cạnh đó, các quỹ phòng hộ (hedge funds) và nhà đầu tư cá nhân cũng gia tăng rủi ro khi vay nợ mua cổ phiếu hoặc rót vốn vào các quỹ sử dụng đòn bẩy tích hợp (embedded leverage).
Nvidia nằm ngay tại tâm điểm của mạng lưới này. Hãng nhiều lần đứng ra bảo lãnh cho các công ty hạ tầng AI quy mô nhỏ hơn, được gọi là công ty đám mây thế hệ mới (neoclouds) — những đơn vị xây dựng trung tâm dữ liệu dùng chip Nvidia rồi cho doanh nghiệp khác thuê lại năng lực tính toán. Tháng 7 vừa qua, Nvidia tiết lộ đã cam kết chi tới 36 tỷ USD để mua lại dịch vụ đám mây từ chính các công ty này, qua đó vừa đảm bảo đầu ra cho chip AI, vừa giúp đối tác dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay.
Sức ép lộ diện trên thị trường tín dụng
Ông Wu cùng nhiều chuyên gia gọi cơ chế trên là tài trợ tuần hoàn (circular financing). Khi thị trường tăng trưởng, việc tập đoàn lớn hỗ trợ tài chính để khách hàng mua sản phẩm mang lại hiệu quả tích cực. Ngược lại, nếu Nvidia không thể thực hiện các cam kết, hiệu ứng dây chuyền sẽ lập tức tác động tới các bên đi vay lẫn các ngân hàng cho vay. Ngoài ra, các quỹ tín dụng tư nhân (private credit funds) vốn hoạt động kém minh bạch cũng đã rót vốn ồ ạt vào cơn sốt AI, tạo ra bài toán khó lường đối với cơ quan quản lý.
Dù Nvidia không công bố danh sách đối tác cụ thể, một số công ty neocloud như CoreWeave và IREN đã tự công khai mối quan hệ hợp tác với hãng chip này. Trong những tuần gần đây, sức ép tài chính đã bắt đầu bộc lộ rõ ở nhóm doanh nghiệp này. Theo dữ liệu của LSEG, chi phí bảo hiểm nợ cho CoreWeave — đo bằng mức chênh lệch hoán đổi rủi ro tín dụng (credit-default spreads) — đã tăng vọt 94%, gần như tăng gấp đôi trong giai đoạn từ ngày 1/10 đến ngày 5/11 trước khi tạm ổn định lại. Tương tự, giá trái phiếu chuyển đổi (convertible bond) đáo hạn năm 2029 của IREN giảm 23% chỉ từ ngày 3/11 đến ngày 5/11, song hành với mức lao dốc 26% của giá cổ phiếu công ty.
Danh mục nghĩa vụ tài chính của Nvidia còn bao gồm khoản bảo lãnh theo giai đoạn trị giá 105 tỷ USD (kèm các điều kiện ràng buộc) cho dự án trung tâm dữ liệu lớn tại bang Ohio do OpenAI và SB Energy lên kế hoạch, cùng cam kết bảo lãnh tối đa 125 tỷ USD trong chương trình tín dụng trị giá 500 tỷ USD do các định chế tài chính Phố Wall triển khai.
Các nghĩa vụ này tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau và khó có khả năng đến hạn thanh toán cùng một lúc. Giáo sư tài chính Stijn Van Nieuwerburgh tại Trường Kinh doanh Columbia ước tính tổng quy mô các cam kết của Nvidia vào khoảng 400 tỷ USD. Đây là một con số khổng lồ, song vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ so với mức vốn hóa thị trường (market capitalization) lên tới 4.000 tỷ USD mà Nvidia đang duy trì ngay cả sau đợt điều chỉnh cổ phiếu vừa qua.
Nguồn: CNBC
Liên hệ qua Zalo
