Ngày 2 tháng 10, một đơn kiện tập thể đã được đệ trình lên tòa án liên bang tại Chicago cáo buộc tập đoàn thức ăn nhanh McDonald’s vi phạm luật chống độc quyền của Mỹ khi sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để can thiệp vào chính sách giá tại các nhà hàng nhượng quyền độc lập.
Cáo buộc ấn định giá bằng thuật toán
Phần lớn các cửa hàng McDonald’s tại thị trường Mỹ hoạt động dưới hình thức nhượng quyền thương mại độc lập. Về mặt pháp lý, các chủ nhượng quyền có quyền tự chủ trong việc thiết lập giá bán nhằm bảo đảm tính cạnh tranh thị trường. Tuy nhiên, đơn kiện từ nguyên đơn Michael Thomas lập luận rằng tập đoàn này đã triển khai một nền tảng chia sẻ thông tin định giá dựa trên việc khai thác dữ liệu từ hàng triệu giao dịch mỗi ngày.
Hành vi này bị cáo buộc là ấn định giá bằng thuật toán (algorithmic price-fixing) thông qua việc trao đổi dữ liệu doanh số và giá bán không công khai giữa các chi nhánh độc lập, từ đó triệt tiêu sự cạnh tranh lành mạnh và trực tiếp đẩy giá thành lên cao đối với người tiêu dùng bình dân.
Sự chênh lệch giá thể hiện rõ rệt trên thực tế. Tại New York, một phần ăn combo tại chi nhánh khu tài chính Manhattan có giá khoảng 15 USD, trong khi cùng khẩu phần đó ở khu vực Crown Heights thuộc Brooklyn chỉ có giá khoảng 9 USD. Thực khách thường xuyên nhận thấy các điểm bán có lưu lượng khách cao có xu hướng bị áp mức giá đắt đỏ hơn.
Phản ứng của McDonald’s và làn sóng kiểm soát AI
Trước làn sóng pháp lý này, đại diện McDonald’s tuyên bố đơn khiếu nại chứa nhiều điểm không chính xác và khẳng định hệ thống AI không trực tiếp quyết định giá niêm yết trên thực đơn. Tập đoàn cho biết các giải pháp công nghệ chỉ đóng vai trò khuyến nghị tùy chọn, hỗ trợ chủ cửa hàng đưa ra quyết định kinh doanh tối ưu chứ không mang tính bắt buộc hay tự động hóa giá bán.
Dù vậy, một cuộc điều tra từ Reuters trước đó ghi nhận việc một số chủ nhượng quyền chịu sức ép từ tập đoàn để áp dụng công cụ AI và phải báo cáo giải trình nếu điều chỉnh lệch so với mức giá hệ thống đề xuất. Năm 2019, McDonald’s từng thâu tóm công ty công nghệ Dynamic Yield nhưng kiên quyết phủ nhận việc áp dụng cơ chế định giá linh hoạt (dynamic pricing) trên toàn hệ thống.
Áp lực dư luận về giá thức ăn nhanh leo thang đã bùng nổ từ năm 2023 khi một phần ăn Big Mac tại bang Connecticut chạm mốc 18 USD, sau đó chủ cơ sở này cũng khởi kiện vì cho rằng mức giá trên do chính công cụ AI đề xuất. Theo báo cáo thống kê chính thức của McDonald’s năm 2024, giá bán trung bình các món ăn trên thực đơn của chuỗi đã tăng khoảng 40% trong giai đoạn từ 2019 đến 2024. Hiện tại, giới lập pháp Mỹ đã đệ trình ít nhất 90 dự luật nhằm ngăn chặn tình trạng thao túng giá bằng thuật toán trong lĩnh vực bán lẻ và tiêu dùng.
Nguồn: The Guardian
Liên hệ qua Zalo
