Phòng thí nghiệm sinh học của Anthropic vừa công bố việc sử dụng 950 tác tử AI (AI agents) vận hành liên tục trong 21 giờ để phát hiện một cấu trúc ADN bất thường trong mã di truyền của virus. Công ty mô tả đây là một hệ enzyme mới có cơ chế hoạt động tương đồng với hệ thống vi sinh vật được ứng dụng trong công cụ chỉnh sửa gen CRISPR-Cas9.
Tổng giám đốc điều hành Anthropic, ông Dario Amodei, tuyên bố trên mạng xã hội X rằng phát hiện này mở ra tiềm năng khoa học lớn: “Chúng tôi công bố phát hiện do Claude dẫn dắt về một cỗ máy phân tử mà chúng tôi nghi ngờ có thể đại diện cho một cơ chế chỉnh sửa gen mới”. Anthropic khẳng định quy trình này diễn ra tự động và chỉ cần định hướng cấp cao từ các nhà khoa học, một động thái khiến cổ phiếu của một số công ty phát triển công nghệ chỉnh sửa gen sụt giảm ngay sau đó.
Quy trình rà soát bộ gen của 950 tác tử AI
Các nhà sinh học tại Anthropic đã yêu cầu mô hình ngôn ngữ lớn (LLM – Large Language Models) tìm kiếm trong cơ sở dữ liệu ADN khổng lồ để nhận diện các biến thể của enzyme phiên mã ngược (RT – reverse transcriptase) – loại enzyme sao chép RNA thành ADN giữ vai trò then chốt trong lan truyền thông tin di truyền.
Hệ thống 950 tác tử AI đã sàng lọc 3.500 RT và rút gọn xuống 20 trường hợp tiềm năng nhất. Đại diện Anthropic cho biết quy trình này thông thường sẽ tiêu tốn từ vài tuần đến vài tháng của một nhà nghiên cứu giàu kinh nghiệm. Sau đó, một tác tử AI đã phát hiện một chuỗi ADN lặp lại nằm cạnh gen mã hóa một enzyme RT dị thường trong thực khuẩn thể (bacteriophages) và lập báo cáo để con người thẩm định.
Hoài nghi về giá trị thực tiễn và tính bình duyệt
Dù được giáo sư Feng Zhang tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và Viện Broad nhận định là “thực sự hấp dẫn”, nhiều chuyên gia độc lập cho rằng công bố này còn quá sơ khai và chưa thể xem là một bước đột phá.
Phó giáo sư Aaron Engelhart thuộc Khoa Di truyền, Sinh học Tế bào và Phát triển tại Đại học Minnesota lưu ý: “Đây là những kết quả sơ bộ rất thú vị, nhưng ở giai đoạn này, chúng chưa chứng minh được khả năng chỉnh sửa gen cũng như chưa đưa ra bức tranh cơ chế chính xác về những gì đang diễn ra”. Nghiên cứu của Anthropic hiện vẫn chưa được xuất bản trên bất kỳ tạp chí khoa học có quy trình bình duyệt (peer-reviewed) nào.
Nghi vấn trùng lặp dữ liệu từ nghiên cứu chưa công bố
Tranh cãi leo thang khi Mario Rodríguez Mestre, nghiên cứu sinh vừa hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Đại học Copenhagen, khẳng định các chuỗi virus mà Claude tìm thấy hoàn toàn trùng khớp với nghiên cứu chưa công bố của ông.
Mestre cho biết ông đã sử dụng tài khoản Claude cá nhân để tải lên các bản thảo luận án, phân tích và tài liệu mô tả chính hệ thống sinh học này. Ông chia sẻ: “Đây về cơ bản là cùng một phát hiện. Hoặc thông tin từ công trình của chúng tôi bằng cách nào đó đã đi vào mô hình và được dùng để huấn luyện, hoặc quá trình tìm kiếm có sự can thiệp và định hướng của con người nhiều hơn cụm từ ‘phát hiện tự chủ’ mà Anthropic công bố”.
Giáo sư Ilya Finkelstein chuyên ngành khoa học sinh học phân tử tại Đại học Texas ở Austin cảnh báo rằng sự việc này có thể khiến giới nghiên cứu cẩn trọng hơn khi đưa các kết quả chưa công bố vào các hệ thống AI thương mại. Ở góc nhìn khác, giáo sư Gustavo Sudre từ King’s College London nhận định mô hình đã thể hiện sự chuyển dịch rõ rệt từ việc xử lý dữ liệu đơn thuần sang khả năng tự đưa ra đánh giá dựa trên định hướng chung.
Nguồn: CNN
Liên hệ qua Zalo
